arkadaslar bu yazımda yenı baslayan ve bılgısayardan(yani pcden) fazla anlamayan arkadaslarımız ıcın kucuk bır paylasımdır onlara yardımcı olabılırsem ne mutlu bana .....
************************************************
İŞLETİM SİSTEMİ
Bir Bilgisayar sistemi temel olarak 4 temel elemandan oluşmuştur.

1. Hardware(Donanım)

2. Operating Systems(İşletim Sistemleri)

3. Application Programs(Uygulama Programları)

4. Users (Kullanıcılar).

Bu dört ana elemanı grafik olarak aşağıdaki şekilde gösterebiliriz:
HARDWARE: Bilgisayarın elektronik ve mekanik aksanının tümüdür, diğer bir deyişle bilgisayarın temel kaynaklarını oluşturan elemanların tümüne donanım denir.
Memory(Bellek): Pc’lerde bellek her biri 1 Byte(=8 Bit) uzunluğunda bilgi depolama hücrelerinden ibarettir.(pc=bilgisayar)
ROM: Read Only Memory(Yalnız Okunabilir Bellek). Bu tür bellekler sadece okunabilirler üzerine kullanıcı tarafından hiç bir şey yazılamaz ve silinemez.
RAM: Random Acces Memory(Rastgele Eri?imli Bellek). Bu tür bellekler kullanıcı tarafından kullanılabilir, burada bulunan programlar silinebilir ve değiştirilebilir.

İşletim Sistemi: Bilgisayar donanımını kullanılabilir hale getiren, kaynak tahsiscisi ve konrolcüsü olan programlar bütününe işletim sistemi denir. İşletim sistemleri Driver(sürücü) programları olmadan bir işe yaramaz. Bu işi server(servis) programları yapar. Genel Kullanım Bakımından İşletim Sistemleri İki Kısma Ayrılır.

1. Single User Operating Systems(Tek Kullanıcılı İşletim Sistemleri).

2. Multi User Operating Systems(Çok Kullanıcılı İşletim sistemleri).

a. LINK EDITING AND LOADING (Link Etme ve Yükleme)

b. EXECUTION (İcra Etme)

c. DEVICE MANAGEMENT (Aygıt Yönetimi)

d. FILE MANAGEMENT (Dosya Yönetimi).

e. MEMORY MANAGEMENT (Bellek Yönetimi)
Bunları kısaca açıklayım şimdi arkadaslar...

a. LINK EDITING AND LOADING (Link Etme ve Yükleme) :

Herhangi yüksek seviyeli programlama dillerinden birinde(BASIC, FORTRAN, PASCAL,C,...,gibi) yazılan programın makina diline çevrilme işlemine COMPILATION(Derleme) denir. Derleme işini yapan programlara ise COMPILER(Derleyici) denir. Programların derleyicilerden çıkmış hallerine OBJECT MODÜLÜ denir. Object modülüne bakılamaz, bu modülde program yazıcıdan alınamaz, bir makinadan başka bir makinaya taşınamaz; taşınması durumunda her makinanın adresi farklı olacağından, bir çok aksaklıklar ortaya çıkar. Ancak Absulute(mutlak) benzerlik gösteren makinalar arasında taşınabilir. Object kod “0” ile “1” rakamlarından oluşmuştur.

Programların ihtiyaç duydukları kaynaklarla ilişkilerinin kurulabilmesi için object modülünün LINK edilmesi gerekir. Bu link işlemini yapan programlara LINK EDİTÖRÜ denir. Programların link editöründen çıkmış hallerine LOAD MODÜLÜ denir. Load modülüne dönüşen programlar çalışmaya hazırdır, programların load modülleri yüklendikleri zaman çalışırlar. Load modülleri hiçbir şekilde taşınamaz, çünkü link edilen bir program sadece o makinanın adresini bileceğinden diğer makinaların adresini tanıyamaz

dersimizin ikinci bölümündeyiz....
******************************************
b. EXECUTION (İcra Etme) :

LOAD MODÜLÜ haline getirilmiş programların bilgisayarın belleğine yüklendikten sonra meydana gelen olayların tamamına EXECUTION(İcra) adı verilir. İcra’nın iyi anlaşılabilmesi için bilgisayar kaynaklarının Supervisor(Bütün Operasyonu Gözleyen) ve Problem hallerinin nasıl kullanıldığının iyi anlaşılması gerekir.

SUPERVISOR STATE: İşletim sisteminin supervisor durumunda olması demek tüm kaynakların işletim sisteminin kendi emrinde olması demektir. Diğer bir deyişle, supervisor durumunda bilgisayar tamamı ile işletim sisteminin direktifleri doğrultusunda çalışmaktadır. İşletim sistemi supervisor halinde iken asıl icra edilmesi gereken işler suspend edilmiştir(durdurulmuştur).

PROBLEM STATE: İşletim sisteminin problem halinde olması demek bilgisayar kaynaklarının o esnada icra edilen bir program tarafından kullanılması demektir. Bu durumda donanımın tüm kaynaklari icra edilen programın kontrol ve hizmetindedir.

c. DEVICE MANAGEMENT (Aygıt Yönetimi)

İşletim sisteminin aygıt yönetimi programı bilgisayarın temel kaynakları arasında bulunan değişik yardımcı aletleri (Printer, Plotter, ...) kullanıcılar için tahsis eder, ne kadar süre ile kullanıldıklarını kontrol eder. Bu aygıtların işleri bitdiğinde ise tekrar kullanılabilecek hale getirir. Aygıt yönetimi programı aynı cins birden fazla temel kaynağı birbirinden ayırt etme yeteneğine sahiptir. En basit tek kullanıcılı sistemde bulunan minimum aygıtlar:

CRT: Catode Ray Tube (Katot Işını Tüpü).

PRINTER: Yazıcı

HARD DISK: (Sabit Disk)

FLOPPY DISK: (Disket)

d. FILE MANAGEMENT (Dosya Yönetimi)

İşletim sisteminin bilgi depoladığı ve depoladığı bilgileri okuduğu Disk ve Disket gibi magnetik ortamların hazırlanması gerekir. Bu hazırlanma hangi işletim sistemi altında kullanılacaksa o işletim sistemi tarafından yapılmalıdır.

e. MEMORY MANAGEMENT (Bellek Yönetimi)

Bellek Yönetimi programının iki önemli fonksiyonu vardır:

1.) Kullanıcı programlarının işletim sistemi programları için ayrılmış olan bellek alanlarına ulaşmalarını önlemek,

2.) Provides more memory than it has, in order to run a large program.

RAM belleğe sığmayacak kadar büyük bir programın çalıştırılması sırasında, Kullanılacak disketi RAM belleğin uzantısı gibi kullanarak , yedek bellek gibi kullandırır. Bir işletim sisteminin bu özelliği kullanabilmesi için “Virtual Memory Management(Hayali Bellek Yönetimi) özelliğine sahip olması gerekir.

evet arkadaslar bunu bır cok çaylak arkadasımız bilmeyebilir onun için bunuda açıklıyorum yani bilgisayar açılırken neler oluyor ....
************************************************
BİLGİSAYARIN AÇILIŞI

Bilgisayar kapalı iken açma düğmesine basıldığında hemen DOS işletim sistemi ortamına geçmez. Birtakım işlemleri kendilğinden otomatik olarak olur. Bu işlemleri ROM bellekte bulunan programlar ve işletim sisteminin CONFIG.SYS ve AUTOEXEC.BAT adlı dosyalarına önceden yazılmış olan sürücü ve komutlar yapar.

A. ROM PROGRAMLARI: ROM bellekte bulunan programların ilk işi bilgisayarın açılışını SUPERVISE (Her Programın Bütün Fonksiyonlarını Gözetmek) etmektir. ROM programlarının yaptığı önemli işler Şunlardır.

1.) Hızlı bir şekilde bilgisayar için güvenlik testi yapmaktır. Aynı zamanda ROM Bellek içindeki programında yerli-yerinde ve çalışır durumda olup olmadıklarını test eder. ROM programları bilgisayarın doktoru durumundadır, bilgisayarı bir çeşit CHECK-UP yapar. ROM programları kaybolduğunda bu programları bilgisayar aktaran disketlere “Diognastik Disket” denir.

2.) Standart aygıtları(Ekran, Klavye,...) ve Chip’ leri(Yonga=Entegre devre) başlatır ve bunların sürülmesi için gerekli olan “Interrupt Vector” tablolarını hazırlar. Interrupt Vector Tabloları , sisteme bağlı tüm standart aygıtların bellek içerisindeki adreslerini tutmaktadır.

3.) İsteğe bağlı aygıtların var olup olmadığını kontrol eder.

4.) İşletim sitemini yükler. Bu görevini Rom “Bootstrap Loader” programı ile yapar. Bootstrap Loader Rom bellekte bulunan çok kısa ve işletim sisteminin yüklenmesini gerçekleştiren bir programdır. Bootstrap Loader programı işletim sisteminin bulunduğu disk veya disketten “Disk Boot” programını okur. Disk Boot programı başarılı bir şekilde okunup belleğe yazılırsa, Rom Loader programı kontrolü Disk Boot programına devreder. Disk Boot programı konrolü aldıktan hemen sonra işletim sistemini belleğe yükler.

B. MS-DOS İŞLETİM SİSTEMİ

Bilgisayar ilk olarak açılırken, görevi ROM programından devralan, işletim sistemi disk veya disketi tarayarak burada CONFIG.SYS ve AUTOEXEC.BAT isimli dosyaların var olup olmadıklarını araştırır, eğer var ise bu dosyalar içerisine daha önceden kullanıcı tarafından yazılmış bulunan komutlar otomatik olarak icra edilir. Bu dosyalardan ilkine sistem dosyaları yazılabilir, ikincisine ise bilgisayar açıldığında otomatik olarak yüklenmesi gereken komutlara ait dosyalar yazılır.

MS-DOS işletim sistemi altında sistem açıldığında otomatik olarak aranan ilk dosya CONFIG.SYS dosyasıdır. Eğer böyle bir dosya var ise sistemin nihai konfigürasyonu bu dosyanın içinde belirtilen isteklere cevap verecek şekilde olur. Bu dosya oluşturulmaz ise sistem Default olarak açılır ve bunun bazı sakıncaları vardır. Şöyle ki: Herhangi bir programlama dilinde aynı anda açılabilecek maksimum dosya sayısı 8 dir. Daha fazla dosya açılmak istendiğinde açılamaz. Aynı anda daha fazla dosya açılabilmesi için bu CINFIG.SYS adlı dosya içerisinde belirtilmelidir. Bu

files=20

buffer=20

şeklinde belirtilebilir. Bu iki komut yazıldığında aynı anda 20 tane dosya açılabilir. Bu durumda dosya sayısı kadar da buffer sayısı açmak gerekir.

MS-DOS işletim sitemi altında sistem açıldığında otomatik olarak aranan ikinci dosya ise AUTOEXEC.BAT adlı dosyadır. Bu dosya içerisinde DOS’ un komut satırında verilebilen tüm komutlar bulunabilir.

Aşağıda bu iki dosyaya ait birer örnek verilmiştir.

CONFIG.SYS

DEVICE=C:\DOS\HIMEM.SYS

DEVICE=C:\DOS\EMM386.EXE RAM

BUFFERS=15,0

FILES=30

DOS=UMB

LASTDRIVE=E

FCBS=16,0
***********
AUTOEXEC.BAT

@ECHO OFF

PROMPT $p$g

PATH C:\;C:\WINDOWS;C:\DOS;C:\WINWORD;C:\NU

SET TEMP=C:\DOS

c:\dos\mode con cp prep=((857) c:\dos\ega2.cpi)

c:\dos\mode con cp sel=857

LH /L:1,17632 c:\dos\keyb tr,,c:\dos\keybrd2.sys /id:179

LH /L:1,16944 C:\DOS\SHARE.EXE /l:500 /f:5100

C:\DOS\SHARE.EXE /l:500 /f:5100

LH /L:1,6384 C:\DOS\DOSKEY

C:\MOUSE\IMOUSE


EXPANDED MEMORY(EMS)(GENİŞLETİLMİŞ BELLEK)

Sistemin belleğini artırmanın bir diğer yolu da genişletilmiş bellek yüklemektir. Bunun için iki parçaya ihtiyaç vardır, bunlar bellek kartı ve bellek yönetici programıdır.

Bu belleği kullanmak üzere dizayn edilmiş olan programlar doğrudan bu bellek alanını kullanmazlar. Bu bellek alanı her birinin büyüklüğü 16KB olan ve sayfa adı verilen segmentlere ayrılmıştır. Bir program genişletilmiş bellekte bulunan bir bilgiye ihtiyaç duyduğunda, genişletilmiş bellek yöneticisi uygun sayfayı sayfa çerçevesi denilen bir alana kopyalar. Sayfa çerçevesi Upper Memory Area denilen bellekte bulunur. Bir program gerekli bilgiyi sayfa çerçevesinden alır.

Bazı programlar genişletilmiş belleği kullanamazlar, çünkü bunlar genişletilmiş bellek yöneticisi ile etkileşecek şekilde dizayn edilmemişlerdir. Bununla birlikte programların çoğu , ilave bellek yerine, genişletilmiş belleği kullanacak şekilde dizayn edilmişlerdir, çünkü genişletilmiş bellek daha önce tanımlanmıştır.

Geni?letilmiş bellek yöneticisi , bir anda sınırlı miktardaki bilginin programlara erişimini sağladığı için, bu bellekde çalışan programlar, ilave bellekdeki programlara göre daha yavaş çalışır.

*********************************
AUTOEXEC.BAT DOSYASI

Bu dosya sistem disketi veya hard disk’de root’a açılır. Bu dosya içerisine yazılan tüm komutlar bilgisayar açıldığında icra edilmiş olur, bu komutlar eğer memory-resident programına ait ise ilgili programlar ana belleğe veya yukarı bellek alanına yüklenmiş olur. Bu bir batch dosyası olduğundan istenirse ismi yazılarak tekrar dos komut satırından da çalıştırılabilir. Bu dosya içerisine yazılan ve bilgisayar açıldığında çalıştırılmış olması istenen komutlara çalışma komutları da denir, bunların başlıcaları:

MODE: Klavyenin, Ekranın ve Portların karekteristik özelliklerini tanımlar.

DATE ve TIME: Bilgisayara doğru olan tarih ve zamanın girilmesini sağlar. Bu iki komut özellikle saat’i olmayan sistemlerde sistem kapatıldığında bu bilgiler sıfırlanacağından sistem açıldığında başlangıc değerlerinin girilmesini sağlar.

PATH: Bir program çalıştırıldığında hangi klasörlerin aranacağını bilgisayara tanıtır.

ECHO OFF: Komutlar çalışırken kendilerinin görülmemesini sağlar. Bu komutun önünde kullanılacak olan @ işareti ise ECHO OFF komutunun görülmesini önleyeceğinden genellikle birlikte @ echo off şeklinde kullanılırlar.

SET: Programlar tarafından kullanılabilecek çevre değişkenlerinin yaratılmasını sağlar. Örneğin aşağıdaki gibi açılan AUTOEXEC.BAT isimli dosyadaki komutların anlamlarını açıklayalım:

@ECHO OFF

PROMPT $p$g

PATH C:\;C:\WINDOWS;C:\DOS;C:\WINWORD;C:\NU

SET TEMP=C:\DOS

LH /L:1,16944 C:\DOS\SHARE.EXE /l:500 /f:5100

C:\MOUSE\IMOUSE

@ECHO OFF: ECHO OFF komutu kendinden sonra gelen komutların ekranda görülmemesini sağlarken, @ işareti ise ECHO OFF komutunun görülmemesini sağlar.

PROMPT $p$g: Komut satırında göstergenin Cursör’ün bulunduğu alt klasörü gösterecek ve “>“ işareti ile bitecek şekilde olmasını sağlar. Örneğin c: sürücüsünün dos alt klasöründe ike, c:\dos> ?eklide görülür.

PATH C:\;C:\WINDOWS;C:\DOS;C:\WINWORD;C:\NU: Bir komut icra edilmek üzere DOS komut satırında yazıldığında o komuta ait dosyanın bulunulan klasörde olup olmadığına bakılır, eğer yok ise sırası ile bu dosya c: sürücüsünün root’unda , Windows alt klasöründe, Dos alt klasöründe, Winword alt klasöründe ve son olarak da Nu alt klasöründe aranmasını sağlar. Bunlardan birinde dosya bulunursa komut icra edilir, bulunmaz ise “Bad command or file name” ?eklinde bir mesaj gelir.

SET TEMP=C:\DOS: Bazı dosyalar çalışırken template olarak gecici dosyalar açar. Bu dosyaların hangi alt klasör içine açılacağı bilgisayara SET komutu ile tanıtılmaktadır. Bu durumda açılacak template dosyalar c: sürücüsünün DOS alt klasörü altına açılacağı belirtilmektedir.

LH /L:1,16944 C:\DOS\SHARE.EXE /l:500 /f:5100: Bu komut ile SHARE.EXE isimli, memory-resident, programının yukarı beellek alanına yüklenmesi sağlanır.

C:\MOUSE\IMOUSE: Bu komut ile ise Mouse isimli (Uzantısı verilmediği için, COM, EXE veya BAT olabilir.) dosyanın ana bellek alanına yüklenmesini sağlar.

__________________

Sağol arkadaş

+rep

saol gardaş